Voorwoord

"De essentie van het bestaan kan niet gevonden worden zonder de blik naar binnen te richten." (Goethe, 1986)

Slecht timemanagement was voor mij de bron van het kwaad toen ik startte met de NSO-opleiding. Dit veranderde doordat ik merkte dat de wekelijkse treinreis op woensdag naar Amsterdam voor mij heilzaam was. Op de heenreis bladerde ik in mijn werkagenda en bracht ik ordening aan in mijn prioriteiten. 's Avonds op de terugreis gebruikte ik een klein notitieboekje en schreef ik de essentie op van wat ik die dag had geleerd. De trein maakte het voor mij mogelijk om afstand te nemen. Door de problemen op school te laten en mezelf centraal te stellen bij de colleges, ging het om mij en niet om de werkproblemen. Na een half jaar zag ik het patroon van dinsdagmiddag naar huis gaan met een hoofd vol lastige problemen, woensdag afstand nemen en donderdagochtend met frisse moed de werkproblemen weer oppakken. Ik merkte dat ik met een dag minder werken veel meer kwaliteit kon leveren en meer plezier in mijn werk had. Ik dacht toen nog dat het kwam door beter timemanagement.

Na het gevreesde seminar over gespreksvaardigheden kwam ik tot het inzicht dat de treinreizen mij hadden geholpen met het loslaten van de inhoud. Door vragen te stellen over wat ik belangrijk vind en hoe ik de zaken anders zou kunnen aanpakken, kwam ik los van de details en kon ik dilemma's en complexe vraagstukken vanuit meerdere hoeken bekijken. Door tijdens de colleges te overleggen met anderen (die niet bekend waren met de vraagstukken) stond mijn leiderschap centraal en niet mijn vraagstuk. In een situatie waarbij een ervaren NSO-docent je leiderschap plenair gaat onderzoeken met lastige vragen, voelt dat bij mij naakt en ongemakkelijk. Zelf heb ik dat als goed voor mijn ontwikkeling ervaren omdat ik het meeste leer als ik vragen krijg die ik tot in mijn botten voel doordringen.

Theory U (Scharmer, 2009) gaf mij handvatten over hoe je in een gesprek dieper kunt komen en dat je de energiebron direct kunt aanspreken. Wanneer dit lukt, ontstaat een krachtige flow van energie waarmee alles mogelijk lijkt. Scharmer ziet dat als het moment waarop een fundamentele verandering mogelijk is. Dit is de ultieme vorm van luisteren naar jezelf en dat wilde ik graag leren zodat ik anderen zou kunnen helpen om tot eigen inzichten te komen. Ik zie het als mijn missie om de energiebronnen van mijn medewerkers aan te spreken zodat zij vanuit zichzelf geïnspireerd kunnen lesgeven en de kinderen kunnen opleiden.

De vraag hoe ik dat zou moeten doen, heeft mij veel denkwerk gekost. Totdat ik Liefde voor leren (Ruijters, 2006) ontdekte. De theorie over de leervoorkeuren was het antwoord op mijn vraag hoe ik anderen tot inzichten zou kunnen begeleiden. Iedereen treinreizen laten maken zou geen recht doen aan de diversiteit van leren. Dat wat voor mij werkt, hoeft niet ook voor anderen zo te werken. Met de vijf leervoorkeuren kon ik verder met de zoektocht naar een instrument waarmee mensen zelf tot inzichten kunnen komen.

Na de ontmoeting met Manon Ruijters bij Twijnstra Gudde kwam de ontwikkeling van een website en een instrument in een stroomversnelling. Door het gesprek met Manon kon ik de samenhang van mijn idee├źn onder woorden brengen en tot een onderzoeksvoorstel komen. Het vertrouwen dat ik kreeg van Manon om haar materiaal te gebruiken op mijn eigen website heeft mij een enorme kick gegeven om mijn meesterproef tot iets bijzonders te maken. Ik ben trots op het resultaat omdat Langzaam Luisteren het product is van mijn ontwikkeling als schoolleider. De twee jaren bij de NSO hebben mij, naast chronische slaaptekort en koffieverslaving, vele inzichten opgeleverd waar ik nog lang plezier van zal hebben en ik hoop dat te kunnen overdragen.

Op de juiste momenten kreeg ik de steun die ik nodig had om door te gaan. Bovenal van Esther, zij begrijpt als geen ander hoe belangrijk de opleiding voor mij is geweest. Onze kinderen Evelien en Sebastiaan ben ik dankbaar voor hun inspiratie. Het is fantastisch hoe kinderen je energie geven, zelfs al zit je helemaal stuk en vallen je ogen dicht bij het voorlezen. Jonge kinderen hebben geen boodschap aan deadlines en nemen je mee naar dingen die veel belangrijker zijn dan een opleiding.

Mijn school ben ik dankbaar voor de mogelijkheid van de NSO-opleiding en voor de talloze gesprekken over de opdrachten en colleges. Mijn studiegenoten, met in het bijzonder Prue, Marjolijn en Andrew, dank ik voor hun vragen en waardevolle kritieken. Mijn begeleider Mientje Fluyt ben ik dankbaar voor het subtiel wijzen op het loslaten van mijn eigen overtuigingen en de noodzaak van interactie als ik denk een inzicht te hebben.

Ik wens u de inzichten die u nodig heeft.

Jeroen Bode